Montajda atlanan adımı yakalamanın en ucuz yeri, ürünün hâlâ çalışanın önünde durduğu istasyondur; hat sonu testi ya da müşteri değil. İstasyonun üstündeki sabit bir kamera, her adımı tanımlı standart işle karşılaştırarak atlanan, tekrarlanan ya da sırası bozulan adımı o anda işaretleyebilir. Montaj adım sırası doğrulama tam olarak bu işi görür.
Elle montaj, varyantın sık değiştiği hatlarda hâlâ işin merkezinde. Standart iş talimatı hazırlanır, panoya asılır; ama her ürünün o talimata uygun yapılıp yapılmadığı ölçülmez. Bu yazıda atlanan adımın neden gözden kaçtığını, alışılmış kontrol yöntemlerinin nerede yetersiz kaldığını ve görüntü işlemenin bu boşluğu nasıl kapattığını anlatıyoruz.
Atlanan adım kendini belli etmez. Hiç takılmamış bir conta, iki elle oturtulması gerekirken tek elle bastırılmış bir klips, kapaktan önce değil sonra takılmış bir pul… Ürün dışarıdan bakınca bitmiş görünür. Hata çoğu zaman hat sonundaki sızdırmazlık ya da fonksiyon testinde, bazen de sahada ortaya çıkar.
Hata ne kadar ileri giderse maliyeti o kadar büyür. İstasyonda birkaç saniyelik bir düzeltmedir. Hat sonunda söküm, yeniden işleme ve tekrar test demektir. Sevkiyattan sonra ise müşteride ayıklama, garanti talebi ve izlenebilirlik sorusu gelir. Üstelik kök neden hatalı bir parça değil, yapılmamış bir hareket olduğu için istasyonda ne olduğunu gösteren bir kayıt yoksa izini sürmek zordur.
Çoğu fabrikada birkaç yöntem bir arada kullanılır. Hepsi işe yarar, ama hiçbiri her üründe sürecin tamamını görmez:
Kamerayla montaj adım doğrulamada istasyon sürekli video ile izlenir ve yalnızca son kare değil, sürecin tamamı değerlendirilir. TIM INSPECT montaj adım sırası senaryosunda akış dört parçadan oluşur.
Adımların sırası, her adımda alınacak parça, kullanılacak alet ve yöntem sisteme girilir. Örneğin: dişliyi yerleştir, cırcır anahtarla sık, contayı yerleştir, plakayı yerleştir, iki elle oturt. Kamera her üründe aynı sırayı izler.
İstasyon üstündeki sabit kamera elleri, parçaları ve aleti görür. Görüntü işleme modeli elin hangi parçayı aldığını, nereye taktığını ve hangi aleti kullandığını tanır; her adımı o anda işaretler ve süresini ölçer.
Adım atlandığında ya da tekrarlandığında, sıra bozulduğunda, yanlış parça alındığında, farklı alet kullanıldığında ya da yöntem tanımdan saptığında olay anında oluşur. Çalışanın belindeki ya da elindeki AXION titrer ve eksik adımı söyler: "Üçüncü adım eksik. Contayı yerleştirin." Çalışan geri döner, eksiği tamamlar ve kaldığı yerden devam eder.
Tamamlanan her ürünün adım kaydı ve videosu saklanır. Açık adım kalmadığında ürün sonraki istasyona onaylanır; istenirse hat PLC'sine onay ya da dur sinyali gönderilir. Kayıt ürün bazında MES'e aktarılır. Böylece kalite ekibi bir ürünün hangi adımlardan hangi sırayla geçtiğini, sapmanın nerede açılıp ne zaman kapandığını tek kayıtta görür. Adım süreleri de raporlanır; iş talimatını ve istasyon düzenini izlenime değil kayda dayanarak gözden geçirmek mümkün olur.
Kameranın çalışma yüzeyini, parça kutularını ve aleti yukarıdan net görmesi gerekir. Yanlış konumlanmış bir kamerada çalışanın gövdesi elleri kapatabilir. Metal parçalardan ve parlak ambalajdan gelen yansımalar da hesaba katılmalı. Sabit ve eşit bir aydınlatma, tanımayı sonradan yazılımla düzeltmeye çalışmaktan çok daha etkilidir.
Sistem yalnızca tanımlanmış olanı doğrulayabilir. İki yöntem de kabul ediliyorsa bunu yazın; varyantlar adımların çoğunu paylaşıyorsa nerede ayrıştıklarını belirtin. Hangi sapmaların yakalanacağı, istasyondaki gerçek kamera görüşüne göre netleştirilir.
Amaç çalışanı puanlamak değil, hatayı önlemektir. Kamera kişinin kimliğine değil, çalışma bölgesine, ellere, parçaya ve alete bakar; görüntüler filtrelenir. Hangi görüntünün ne kadar saklanacağı, kurulumun başında KVKK ve GDPR gerekliliklerine göre belirlenmelidir. Bunu devreye almadan önce ekiple ve varsa çalışan temsilcileriyle konuşmak kabulü kolaylaştırır.
En çok atlanan adımın ya da en sık iade gelen kusurun yaşandığı tek bir istasyonla başlamak, kapsamı yönetilebilir tutar. Pilotun sonunda neye bakılacağını baştan yazın: istasyonda yakalanan sapma sayısı, hat sonuna ulaşan ilgili hata ya da adım sürelerindeki dağılım gibi. Böylece genişletme kararı izlenime değil, kayda dayanır.
Neyin nereye gideceğini baştan kararlaştırın: ürün bazında adım kaydı MES'e, hattın bunu zorunlu kılması isteniyorsa onay ya da dur sinyali PLC'ye. PLC bağlantısının kapsamı tesisteki otomasyon altyapısına göre planlanır.
Asıl sorunuz adımların sırası değil de doğru parçanın, etiketin ya da yüzeyin yerinde olup olmadığıysa montajda parça doğrulama daha uygun bir başlangıçtır. İki senaryo da aynı TIM INSPECT platformunda çalışır.
Hayır. Amaç, atlanan adımı ya da yanlış parçayı ürün istasyondan çıkmadan yakalamaktır. Adım süreleri iş talimatını ve istasyon düzenini iyileştirmek için raporlanır, kişi bazlı değerlendirme için değil.
Fotoğraf sonucu gösterir. Video ise sırayı ve yöntemi gösterir: hangi parçanın alındığını, nereye takıldığını, hangi aletin kullanıldığını ve her adımın ne kadar sürdüğünü.
Atlanan ya da tekrarlanan adım, bozulan sıra, yanlış parça, farklı alet ve tanımlı yönteme uymayan uygulama. Örneğin iki elle takılması gereken parçanın tek elle takılması işaretlenir. Kapsam, kamera görüşüne göre netleşir.
Uyarı açık kalır ve eksik tamamlanana kadar ürün sonraki istasyona onaylanmaz. İstenirse hat PLC'sine dur sinyali de gönderilebilir.
İstasyon üstü sabit kamera, TIM INSPECT yazılımı, çalışanın kullandığı AXION, MES bağlantısı ve isteğe bağlı PLC sinyali. Standart iş tanımı, kameranın işaretlediği adımlar ve uyarı tek akışta birleşir.
Bir istasyonunuzda nasıl çalışacağını görmek isterseniz demo talep edin; iş talimatınızı, istasyon düzeninizi ve kamera görüşünü birlikte değerlendirelim.